Hayal Bilgisi

HAYAL BİLGİSİ SAYI 6 | OCAK 2012

2012-01-07T03:53:00.000-08:00

HAYAL BİLGİSİ 6 | EDEBİYAT SOKAKTAKİ İNSANIN NE İŞİNE YARAR?

Değerli Hayal Bilgisi Okurları,

Bu sayımızın bir önsözü bir de sonsözü var. İlerleyen satırlarda bunun nedenini okuyacaksınız.

Hayal Bilgisi yeni bir yolculuğa daha koyuluyor 6. sayısı ile. Hiç şüphesiz, her yeni sayı ile birlikte, taşıdığımız yük de büyüyor. Sorumluluklarımız artıyor. Dergimize ulaşan her yazıyı büyük özen göstererek değerlendiriyoruz. Bütün yazıları dikkate alıyor ve dergimize bu vesileyle değer veren, vakit ayıran herkese mümkün mertebe yanıt vermeye çalışıyoruz. Bu noktada, kapılarını ‘edebiyata’ kapamış onlarca edebiyat dergisinden çokça farklı bir iş yapıyoruz.

Hayal Bilgisi’ni doğuran nedenlerden biri ve aslında en önemlisi şuydu. Yazılarımızla, emeğimizle dahil olduğumuz birçok dergi, dergiciliğe dair çok fazla olumsuz örnek ile çıktı karşımıza. Edebiyatın bir ‘edepli olabilme/edepli kalabilme’ sanatı olduğunu unutan editörler ve yayın yönetmenleri tanıdık. Maruz kaldık ne yazık ki.

Biz adına edebiyat dediğimiz değeri, ‘düşünebilme yeteneğimizin’ bir dışavurumu olarak görüyoruz. Ve bu nedenle de kalemlerimiz; doğrudan, insanı konu alıyor, insana dair çözüm önerileri sunuyor okuruna. Her gün sonsuz kez tekrarlanan bir kötülükler yumağı olarak görmüyoruz hayatı, insan hayata yalnızca olumsuzluklar katmıyor. Ama doğrudan insan ürünü olan ve gözyaşlarımızı hedef alan çok fazla şey yaşanıyor dünyamızda. Biz, sessiz kalamıyor; görmezden gelemiyoruz. Özlemlerimiz şiir güzelliğinde vücut buluyor sonra, bir öykü ya da bir mektup… Ama en nihayetinde, kimsesiz bırakmıyoruz eserlerimizi; her şiir bir yetim sahipleniyor misal, her mektup, bir yalnızı…

Ötekileştirdikleri herkesi ‘sokaktaki insan’ olarak gören ‘edebiyatçılar’ var. Bu nedenle, ‘Edebiyat sokaktaki insanın ne işine yarar?’ diye sorduk bu sayımızda. İstedik ki; bu dergi sahibi/yazarı edebiyatçılar, edebiyatın ‘egolarından’ ibaret olmadığını, ‘sokaktaki insanın’ edebiyatı güzelleştirdiğini fark etsinler.

Edebiyat yapmayıp, edebiyat hakkında konuşan malum ‘edebiyatçılara’, editörlere, yayın yönetmenlerine bir tepkidir artık Hayal Bilgisi! Buyrun, Hayal Bilgisi’nde hepimize yetecek kadar EDEBİYAT var.

Müştehir Karakaya ile Söyleşi (Cihat Albayrak), Hakan Bilge, Emine Köseoğlu, Müzeyyen Çelik, Emre Gürkan Kanmaz, Nurullah Yardımcı, Yelda Karataş, Cihat Albayrak, Ayşe Ünsal, Mehdi Akan, Gülşen Çağan, Umut Pusat, Esra Pak, Ervin Jahic | Elyad Musevi | Granaz Musevi (Çeviren: Nihan Işıker) Serap Orhan, Hakan Kartal, Mehmet Türkmen, Nur Banu Bahçeci, Nergihan Yeşilyurt, Emin Arı, İlknur Karanfil, Leyla Arsal, Şakir Taş, Mesut Gül, Yasin Altunbay, Serkan Engin, Ayşenur Mucan Olcars, Aziz Küçük, Metin Dikeç

İlerleyen sayfalarda mutlaka size hitap eden bir yazı ve yazar ile tanışacaksınız. Gelecek sayıda buluşmak üzere… İyi okumalar.

SONSÖZ

Değerli Okurumuz,

Hayal Bilgisi Van Erciş merkezli bir dergi. 23 Ekim 2011’de yaşanan deprem, Van ve Erciş için büyük bir yıkıma yol açtı. Yaşananlar herkesin malumu. Böylesine şiddetli bir deprem, hiç şüphesiz, binalarda olduğundan daha büyük yaralar açtı insanlarda.

Hayal Bilgisi, yaklaşık 4 aydır okurunun karşısında değil. Kasım’da çıkması gereken sayımız, deprem nedeniyle çıkmadı. Dergi taslağımız ve birçok dokümanımız kayboldu. Sponsor firmalarımızın bir kısmı tamamen yıkıldı. Uzun süre internet bağlantımız dahi yoktu. Bu günlerde çok okuduk, çok yazdık. Çadırda geçen iyi ay, geceler bu şekilde geçti. Hayatlarımızı normale döndürmek için çok çabaladık. Buradaki insanlara çeşitli konularda elimizden geldiğince yardımcı olmaya çalıştık.

En büyük yıkıma uğrayanların çocuklar olduğunu düşünüyoruz biz. Bu nedenle, Kurban Bayramı’nda, Kitap Bayramı projesini gerçekleştirip yüzlerce çocuğa kitap hediye ettik.

Depremde 6. sayımız basıma hazır halde olmasına rağmen kayboldu. Hiç şüphesiz, böyle bir felaketten sonra, dergi içeriğinin tümüyle yaşananlarla ilgili olması gerekirdi. Ancak, 6. sayı için seçilen yazıları yok sayamazdık. Bu nedenle, elimizdeki yazıların dizgisini yeniden yaptık ve önsüzümüz dahil, depremden hemen önce olduğu haliyle yeni sayımızı yayınlıyoruz.

Derginin tüm gelirleri ile depremzede çocuklara çocuk kitapları ve boyama kitapları alınıp hediye edilecek.

Derginin basım maliyetini karşılayan değerli edebiyatseverlere minnettarız.

İnşallah, Hayal Bilgisi okurunun desteği, yazarlarının özverisiyle yolumuza ara vermeden devam edeceğiz.

Deprem sürecinde bizi arayarak ya da mesaj göndererek yanımızda olduklarını hissettiren herkese teşekkür ediyoruz.

Böyle bir afetin bir daha yaşanmaması dileğiyle.

Hayal Bilgisi Dergisi Yayın Yönetmeni

[Cihat Albayrak]

HAYAL BİLGİSİ 5

2011-09-13T11:10:00.000-07:00

Değerli Hayal Bilgisi Okurları,

Bir bayram sabahına, derginin yeni sayısının heyecanı ile başlamak bizim için büyük bir mutluluk. Tüm okurlarımızın Ramazan Bayramını bu vesile ile kutluyoruz.
Hayal Bilgisi, 5. sayısı ile bir dizi değişikliğe uğradı. Bunlardan en önemlisi, sayfa sayısının 32’den 72’ye çıkmış olması. Böylelikle, iki aylık bir süre için okurlarımıza daha fazla eser ulaştırmış olduk. Yazı ve görselleriyle dergiye katkıda bulunan dostlarımızın sayısı bir hayli arttı.

Bunun yanı sıra, görsel olarak dergiyi daha iyi bir noktaya taşıdığımıza inanıyoruz. Fotoğraflarıyla Hayal Bilgisi’ni güzelleştiren Neslihan Öncel Murat’a ve Emine Köseoğlu’na teşekkür ediyoruz.

Derginin editör ekibinin yayına hazırladığı birçok sayfa, bu sayıdan itibaren tüm sayılarımızda yer alacak. Bunlardan biri, Mevzuubahis sayfası… Bu sayfada, her ay, sosyal paylaşım sitelerindeki takipçilerimize yönelttiğimiz bir soruya internet üzerinden almış olduğumuz cevaplardan oluşturduğumuz seçkiyi yayınlıyoruz. Bu sayıdaki sorumuz, Facebook’un edebiyat üzerindeki etkisi idi… Mesut Gül’ün konu ile ilgili kısa hikâyesini okumanızı da ayrıca tavsiye ediyoruz. Bir portre, okunası kitaplar, izlenesi programlar, takip edilesi siteler, Hayal Bilgisi okuma listesi, edebiyat sözlüğü editör ekibimizin hazırladığı sayfalardan birkaçı...

Şiir çevirileri ile uzun süredir dergimizde yer alan Nihan Işıker, bu sayımızda bambaşka bir güzellik yaparak, okurlarımıza bir şiir bahçesi sundu. Üç şairin üç şiirini çevirerek sayfalarımıza taşıyan Işıker’e teşekkür ediyor ve bu şiirleri okumanızı da tavsiye ediyoruz. Müzeyyen Çelik, öykü serisine Resim Defteri ile devam ediyor. Çelik, her sayıda, çıtayı biraz daha yukarıya taşıyor ve bambaşka konularda, bambaşka üsluplar ile ortaya koyduğu çalışmaları ile Hayal Bilgisi’ni güzelleştiriyor.

Fecri Yağızer, Umut Pusat, Hakan Kartal, Bülent Gündoğan, Atilla Yaşrin, Mehmet Türkmen, Burcu İçli, Hasan Parlak, Emine Köseoğlu, Murat Gil, Ebru M. Kayır ve Zeynep Sağlam, dergimizde ilk kez yer alan isimler…

5. sayısı ile yoluna devam eden Hayal Bilgisi, artık edebiyat okurunun kitaplığında yerini alan bir dergi oldu. Bizi destekleyen herkese ve tüm okurlarımıza teşekkür ediyoruz.

5. Sayısında Hayal Bilgisi’nin okuruyla buluşturduğu isimler şöyle:

Arzu Eşbah | İnci Erkan Taş | Esra Pak | Cihat Albayrak | Müzeyyen Çelik | Ayşe Ünsal | Hakan Bilge | Şakir Taş | Yelda Karataş | Gülşen Çağan | Mehdi Akan | Fecri Yağızer | Ahmet Kanter | Umut Pusat | Şükran Belen | Hakan Kartal | Furuğ Ferruhzad, Elyad Musevi, Granaz Musevi (Çeviri: Nihan Işıker) | Bülent Gündoğan | Atilla Yaşrin | Mehmet Türkmen | Burcu İçli | Edi Matic̀ (Çeviri: Mehmet Işıker) | Hasan Parlak | Emine Köseoğlu | Murat Gil | Nur Banu Bahçeci | Mesut Gül | Ebru M. Kayır | Zeynep Sağlam | Serap Orhan

Hayal Bilgisi'nde mutlaka size hitap eden bir yazı ve yazar ile tanışacaksınız.
İyi okumalar.
Gelecek sayıda buluşmak üzere…

[Cihat Albayrak]
Yayın Yönetmeni

editor@hayalbilgisi.org http://hayalbilgisi.org/

Racism is the Murderer of Humanity - Irkçılık İnsanlığın Katilidir

2011-01-06T08:03:00.000-08:00

Racism is the Murderer of Humanity

No specific word can define what we call as racism today.

We should trace back the tears, screams, laments and the hatred that has been growing since the very first day of the human practice of killing each other.

Even though people can share the same world, the same sky, seas and the continents; which do not stand as a trigger to confliction, they are drawn into a war of disagreement when they do not -can not- keep in mind that every human body, arable land, all the animals and plants are the common inheritance of history and should be protected with a collective initiative.

The wish of owning more than others -and sometimes having the most- tends people to take what others own. And this is always done by killing them. This is sometimes called as war, and sometimes as genocide. However, there is a marked difference between a war and a genocide: All the genocides are the result of racism, not only the wish of owning the more. The hate of leaders effect the communities. People support their leaders. People otherize each other.

Racism -a kind of making people discriminate- is the biggest black spot and bitter pain of humanity. People who are discriminated according to their religions, languages, races and colors, -day by day- are turning into wild animals against each other and have been preparing mass graves for the others.

Racism became a system during Age of Enlightenment. At first, scientists were doing researches so as to determine different people races according to continent they were living in but it was only for more information about the world and nations. But, later on, they started to classify people according to their colors, faces, bodies and skulls’ shapes. Then, the term ‘race’ was invented. And then, German scientists and colonel soldiers claimed that German race was the most pure, good and preserved race in the world; that was when the term became an ideology. When the World War ended, this ideology gained more importance with the emergence of the Nazi’s Germany.

When Hitler came to power in Germany, this ideology became political ideology of the government and they published lots of posters, declarations and news in the walls of cities and on radios and television channels. They made a propaganda. According to their scientists, human race would be better and purer if they declined the number of second class people -the Jewish and others-. They believed in this ideology and Nazis started this project and started practicing killing.

They gave permission to doctors to emasculate people, which meant that they would not have any babies because of the medicines. Also, some doctors started to make medical operations for pregnant women to kill the unborn babies. This program aimed to decline the number in the minority groups of Romans (gypsies) whose population was nearly 30,000 and also to kill the deaf, the blind, the mad and all the mentally retarded people. Moreover, nearly 500 German - African children were included as the victims in this group. They were the children of German women and African soldiers after World War I.

All in all, they did not give the right to live to people who were not German. For this reason, to make their dreams real, they killed nearly 6 millions of people. The reason for this mass killing was: ‘Lover level nations can’t have a right to live in this world’. That was their ideology. It became bigger than anytime during the Nazis’ period because they did hate the Jewish race.

4 million people were killed, murdered in extermination camps and 2 million Jewish people were killed through another ways such as in standing cells of concentration camps. Most of them were executed by shooting by the soldiers.

According to the book ‘the dimensions of Jewish Holocaust’ the number of victims and their nations is as below: (it is the period under Nazis’ management)

Albania: 600

Bulgaria: 11 000

Denmark: 161

Germany:                              165.000
French and Belgium:           32.000
Greece:                                  60.000
Italy:                                      7.600
Yugoslavia:                           55.000 – 60.000
Luxemburg:                          1.200
Holland:                                 102.000
Norway:                                735
Austria:                                 65.000
Poland:                                  2.700.000
Romania:                               211.000
The Soviet Union:                 2.100.000 – 2.200.000
Czechoslovakia:                    143.000
Hungary:                               502.000

Irkçılık İnsanlığın Katilidir

Hiçbir kelime, bugün adına ırkçılık dediğimiz şeyi tanımlayamaz.

İnsanoğlunun birbirini öldürmeye başladığı ilk günden beri artmakta olan gözyaşlarının, çığlıkların, ağıtların ve kinin izi sürülmelidir.

İnsanlar çatışma için bir tetikleyici olarak durmadığı halde aynı dünyayı, aynı gökyüzünü, denizleri ve kıtaları paylaşabiliyorken; her insan bedeninin, işlenebilir arazinin, tüm hayvanların ve bitkilerin insanlığın ortak mirası olduğunu ve kolektif bir inisiyatif ile korunması gerektiğini göz önünde bulunduramadıkları için, bir anlaşmazlık savaşının içine çekiliyorlar.

Ötekilerden daha fazlasına -ve hatta çoğu kez en fazlasına- sahip olma isteği, insanları, ötekilerin sahip olduklarını almaya itiyor. Ve bu ne yazık ki daima, ötekilerin ölümleri ile gerçekleşiyor. Bu bazen bir savaş, bazen de bir soykırım olarak tanımlanıyor. Ama, bir savaş ile bir soykırım arasında çok bariz bir fark vardır: Tüm soykırımlar, yalnızca daha fazlasına sahip olma isteğinin değil; daha ziyade, ırkçılığın sonucudur. Liderlerin nefreti, toplumları etkilemektedir evet ve toplumlar liderlerini desteklemektedir çoğu kez. İnsanlar, birbirlerini ötekileştirmektedirler.

Ötekileştirmenin bir türevi olan ırkçılık hem insanlığın en büyük kara lekesi hem de en büyük acısı olmuştur. Din, dil, ırk ve renk üzerinden ötekileştirilen insanlar hem hayvansal bir vahşiliğe bürünmüş, hem de milyonlarca insan için toplu mezarlar hazırlamıştır.

Irkçılığın bir sisteme oturduğu tarih aydınlanma dönemine denk düşer. Irkların tanınması ve canlıların sınıflandırılmasıyla ilgili yapılan bilimsel araştırmalar öncelikle insanların yaşadıkları kıtaya göre yapılırken araştırmaların gelişmesiyle birlikte yüz şekli ve kafa tasına göre gruplara ayrılmış ve böylece ırk ismini almıştır. Daha sonraları kafa tası üzerine yoğunlaşan bu çalışmalar Alman ırkının kendini korumuş en saf ırk olduğunu iddia etmesiyle birlikte bir ideoloji olmuş, bununla ilgili örgütlenmeler ortaya çıkmıştır ancak bu dönem Birinci Dünya Savaşına denk geldiği için zayıf kalmış, savaş bitimindeyse Nazi Almanya’sıyla karşılığını bulmuştur.

Hitler ve Naziler iktidara geldiğinde, bu inançlar devlet ideolojisi hâline gelerek, kamuya açık yerlere asılan afişlerle, radyoyla, filmlerle, sınıflarla ve gazetelerle yayıldı. ‘İkinci sınıf’ kabul edilen insanların çoğalmasını sınırlayarak, insan ırkının iyileştirilebileceğine inanan Alman bilim adamlarının desteğiyle, Naziler bu ideolojilerini uygulamaya koymaya başladı.

1933’ten itibaren Alman doktorların zorla kısırlaştırmasına, yani kurbanların çocuk sahibi olmasını imkansız hale getiren ameliyatlar yapmasına izin verildi. Bu genel programın hedefleri arasında, sayıları Almanya’da yaklaşık 30.000 civarında bir etnik azınlık olan Romanlar (Çingeneler), akıl hastaları ile sağır ve kör olarak doğmuş kişilerin de aralarında bulunduğu engelliler de vardı. Ayrıca 500 civarındaki Afrikalı - Alman çocuk da bu kurbanlar arasındaydı. Bunlar Alman anneler ile I. Dünya Savaşı’ndan sonra Alman Renanya bölgesini işgal eden müttefik ordularındaki Afrika koloni askerlerinden olan çocuklardı.

Sonuç olarak Alman ırkından olmayan hiç kimseye yaşam hakkı tanımayan ırkçılık düşüncesinin ete kemiğe bürünmüş hali Naziler, yaklaşık 6 milyon kişinin ölümüne sebep oldu. Bu insanların öldürülme nedeni, Nazi döneminde doruğuna varmış olan Yahudi nefretinin ve Nazi ırkçılığı görüşüne göre ‘yaşamaya hakkı olmayan alt-sınıf ırklar’ olarak görülmüş olmalarıydı.

Ölüm kamplarında toplam dört milyon, diğer biçimlerde 2 milyon Yahudi öldürülmüştür. Diğer biçimlerde öldürülenlerin çoğu Rusya'ya doğru ilerleyen ordunun içindeki SS komandoların bulduğu Yahudileri kurşuna dizmesi ile ölmüştür.

‘Soykırımın boyutları’ adlı kitabın verdiği sayılara göre, kurban sayılarının bölgesel dağılımı şöyledir: (Nazi yönetimi altında olan dönemlerinde)

Arnavutluk:              600
Bulgaristan:               11.000
Danimarka:               161
Almanya:                   165.000
Fransa ve Belçika:    32.000
Yunanistan:               60.000
İtalya:                         7.600
Yugoslavya:               55.000 – 60.000
Lüksemburg:            1.200
Hollanda:                   102.000
Norveç:                      735
Avusturya:                65.000
Polonya:                     2.700.000
Romanya:                  211.000
Sovyetler Birliği:       2.100.000 – 2.200.000
Çekoslovakya:           143.000
Macaristan:               502.000

Cihat Albayrak

Esra Dülger

Aralık 2010

hayalbilgisi@windowslive.com

Yazarın Ev Hali

2010-12-22T09:00:00.000-08:00

Çoğu kez dergilerdeki biyografilerde karşılaştığımız küçük ayrıntılar yazarların garip halleri... Bu ayrıntılar, o yazar ve şairler ile, kitap sayfalarında daha iyi iletişim kurabilmemize yardımcı olabiliyor. Örneğin, Balzac’ın bir kahve tutkunu olduğunu biliyoruz. Ve Balcaz okurken bir fincan kahveyi masamızda bulundurmak bizi, hikaye kişisi ile sohbet ediyormuşuz hissine kaptırabiliyor. Bu derlemeyi yaparken, okuma saatlerimizi daha samimi bir hale getirmeyi amaç edindik. ‘Kitaplarla nasıl iletişim kurulabilir’ sorusuna verilebilecek bir cevap peşinde olduk.

********************************************************************************

Listenin şüphesiz en garip ismi Balcaz! Kahveye olan merakını, yaşamı boyunca 50bin fincan kahve içmiş olduğunun tahmin edildiğini aktararak kanıtlayabiliriz. Balzac'ın bir başka alışkanlığı ise, her gün mutlaka belirli miktarda yazı yazması… Misal, her gün için belli sayıda sayfa yazmaya karar veriyormuş ve o sayıda yazmadan kalkmıyormuş masadan. Hatta, amaçladığı sayfa sayısına ulaşamadığında, o sayıya ulaşabilmek için, kalan sayfaları kopya ederek dolduruyormuş.

Cahit Sıtkı, Ahmet Haşim ve hatta Reşat Nuri gibi, kendisinin çirkin olduğunu düşünerek içine kapanık bir yapıya bürünmüştür. Böylelikle bir yalnızlık duygusu geliştirmiş ve bu duygu şiirlerine ve hayatına ölüm korkusu olarak yansımıştır. Karamsarlık ve hoşnutsuzluk bu yüzden şairin şiirlerinin karakteristiğidir.

On dokuzuncu yüzyıl İngiliz şairlerinden Percy Byuhe Shelley’in okuma tutkusu eşine az rastlanır cinsten… Günde on altı saat, hem de ayakta durarak okuduğu olurmuş Shelley’in.

Schiller, masasında çürük elma bulundurmaktan hoşlanırmış. Bu elmayı aralıklarla koklamanın, onu çok daha farklı bir bağlama götürdüğünü, misal bir ormanda, yapraklar arasındaymış gibi hissettirdiğini düşünürmüş. Bazen banyoda su içinde yazmak gibi garip bir alışkanlığa da sahipmiş.

Hüseyin Rahmi Gürpınar ise eldivenleri olmadan çıkmazmış sokağa. 50 yıl, dört mevsim eldivenle dolaşmış. Bunun nedeni ise, Gürpınar’ın hastalık korkusuymuş. Yazarın bir başka garip yönü de, tığ ile örgü örmekmiş. Avrupa'dan örgü modelleri getiriyor ve ördüğü takkeleri evde giyiyormuş.
Bernard Shaw, evinin bahçesine yaptırdığı bir kulübede yazmış tüm eserlerini.

Alexandre Dumas, yeni elbiseler giyip, bir de yakasına bir çiçek taktıktan sonra başlarmış yazmaya. Romanını bitirmeden evden çıkmamak için ayakkabılarını ve çalışma odasının anahtarını hizmetçisine verirmiş.

Tevfik Fikret'in dört mevsim buzlu su içer ve sokağa şemsiyesiz çıkmazmış. Şemsiyeyi, göz göze gelmek, karşılaşmak istemediği kişilerden kaçmak için kullanırmış. Tolstoy'u çok sevdiğinden, onun gömleklerine benzer gömlekler giyermiş. Arkadaşlarından hep sağ tarafında yürümelerini isterdi, sebebi sorulduğunda, kalbinin üzerini gösterip, ‘orada Nazime var’ (eşi) dermiş.

Görüldüğü gibi bir çoğu, yazarın, yazma eyleminde kendisini daha iyi hissetmesini sağlayan bu ayrıntılar, okur için oldukça garip durabiliyor. Bu listeyi, daha rahat ve verimli yazabilmek için eşlerinden boşanan ya da küçük bir kasabaya taşınan Paulo Coelho gibi yazarlarla uzatmak mümkün. Görüldüğü gibi, bazıları takıntı halini alan bu alışkanlıklar, yazarların eserlerini de oldukça etkilemiştir. Okumalarımızda, müelliflerin hayat hikayeleri hakkında bilgi sahibi olarak masa başına oturmak, sanırım daha iyi bir sonuç almamız için yardımcı olacaktır.

Cihat Albayrak & Esra Dülger

Sürgünden Soykırıma Ermeni İddiaları - Cihat Albayrak'ın Okuma Notları

2010-12-07T12:03:00.000-08:00

Sürgünden Soykırıma

Ermeni İddiaları

Prof. Dr. Yusuf Halaçoğlu

Babıali Kültür Yayıncılığı

2. Baskı, Nisan 2006, İstanbul

Notlar:

1887’de Cenevre’de Marksist Ermeniler tarafından kuruldu Hınçak Partisi…
Tehcir 1915 Haziran’da oldu…
Günümüzde sıkça kullanılan ‘tehcir’ kelimesi, Osmanlı tarih terminolojisinde bugünkü tabirle tam olarak, ülke içinde bir yerden başka bir yere nakil anlamını taşıyan ‘zorunlu göç’ karşılığında kullanılmış olup, Osmanlı Devleti’nce Ermenilerin zorunlu göçü, belgelerde ‘sevk ve iskân’ olarak adlandırılmıştır. Bu sebeple tehcirin anlamı, çoğu kimselerin ve özellikle Ermeni diasporasının kullandığı, yurt dışına çıkarma anlamındaki ‘deportation’la eş değer değildir. Zira Ermeniler, yine Osmanlı Devleti’ne ait olan Suriye Vilâyeti’ne nakledilmişlerdir.
Zorunlu göçten, Ermeni örgütlerine destek vermeyen Ermeniler, sanatkârlar, iş adamları, askeri personel, yaşlı kadın ve erkekler ile kimsesiz çocuklar, Protestan ve Katolik Ermeniler muaf tutulmuştur.
‘Sevk ve iskân’ kararı alınan şehirlerdeki Ermenilerin tümü Suriye’ye nakledilmemiş, örgütlerle doğrudan ilişkisi görülmeyenler, çevre Anadolu şehir ve kasabalarına nakledilmişlerdir.
Gerek çete, gerekse devlet görevlileri hakkında 1915 yılı sonunda itibaren mahkeme süreci başlatılmış olup, mahkemeye verilenlerin sayısı 1673’e çıkmıştır. Çeşitli yerlerdeki Divan-ı Harb-ı Örfi’ye sevk edilen bu kimselerden, 19 Şubat-12 Mart-22Mayıs 1916 tarihlerinde sonuçlandırılan yargılamalara göre 67 kişi idama, 524 kişi hapse, 68 kişi kürek, para, pranga, ve sürgün cezalarına çarptırılmıştı. Diğerlerinden 227 kişi hakkında beraat verilmiş, 109 kişinin mahkemesi sürmekte, 4 kişi velisine teslim edilmiş, 624 kişi hakkında da, henüz bir işlem yapılmamıştı. Bunlar içerisinden, 528 kişi asker, polis ve Teşkilât-ı Mahsusa elemanı, 170’i de sıhhiye müdürü, tahsildar, kaymakam, belediye reisi gibi kamu görevlileriydi. 975 kişi çete mensubu ve halktan kimselerdi.
Osmanlı Devleti’ne karşı silahlı harekette bulunmayan ve bu tür gruplarla işbirliği yapmayan Katolik ve Protestanlar ile yaşlı, kadın ve çocuklardan büyük bir grup (300-500bin arası) yerlerinde bırakılmıştır.
Göç hazırlığı yapmaları için, bir hafta ile 15 gün arasında süre verilmiştir.
Göçen Ermenilerin tüm ihtiyaçlarının (yiyecek, sağlık, bilet temini, seyahat sırasında duyacakları diğer ihtiyaçları vs.) ‘Muhacirin tahsisatı’ndan karşılanması kararlaştırılmıştır.
Şayet tarihte meydana gelmiş her toplu ölüm olayı ‘soykırım’ olarak nitelendirilecek olursa, hiçbir devletin ve toplumun böyle bir vebalin altından kalkmasının mümkün olmadığı muhakkaktır. Mesela 1914-1915’te başta Erivan olmak üzere Kafkaslar’dan sürgün edilen Türk ve Müslüman muhacirler de aynı tanımın içinde telakki edilmek durumundadır. Yine 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşı ve 1912’de meydana gelen Balkan Savaşları sonrasında 5.5 milyon insanın Balkanlardan Anadolu’ya sürgün edildiği ve bu sürgün sırasında milyonlarcasının gerek katledilme ve gerekse hastalıklardan yollarda ölümleri de ‘soykırım’ olarak kabul edilmesi gerekir. Keza pek geriye gitmeden, 1992 yılında Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki savaş sırasında Hocalı’da meydana gelen olaylar, yani Ermeni güçlerince kadın, yaşlı ve çocuk ayırt edilmeksizin 613 kişinin katledilmesi ve bu savaş sırasında bölgede yaşayanların sürgün edilmeleri –ki halen bir milyon Azeri zor şartlar altında sürgünde yaşamaktadır-, 1948 soykırım sözleşmesi kapsamına doğrudan giren ve Ermenileri savaş suçlusu durumuna düşüren bir nitelik taşımaktadır. Buna benzer olmak üzere 1960-1963 ve 1974’te Kıbrıs’ta Kıbrıs Türklerine karşı Rumların gerçekleştirdikleri katliamları da, aynı kategori içinde değerlendirmek gerekir. Keza Fransa’nın önce Cezayir’de 1.5 milyon Cezayirliyi, 1994 yılında ise 800 bin Ruandalı’nın katledilmesini; İngiltere’nin 1788-1938 tarihleri arasında Avustralya’daki yerleşik halk Aborjin’leri sistematik biçimde yok edişini; Norveç’in 1920-1930 arasında etnik grup Tater kızlarını kısırlaştırmasını; İsviçre Hükûmeti’nin 1926-1973 arasında, Çingene çocuklarını ailelerinden zorla alıp asimile etmesini soykırım olarak nitelendirmek kaçınılmazdır.
Göçe tabi tutulanlara, gittikleri yerlerde, devlet tarafından evler yapılması, hayatlarını devam ettirebilmeleri için ziraate elverişli yerlere yerleştirilmeleri, sanat erbabına alet- edevat ve sermaye verilmesi gibi ihtiyaçları, imkanların elverdiği ölçüde karşılanmaya çalışılmış, göçmenlerin geldikleri vilayetlerin belirlenerek, nüfus kayıtlarının çıkarılması yönünde çalışmalar yapılmıştır.
Hasta göçmenler için kamplarda hastaneler kurulmuş, göçmenlerin sağlık problemleri ile ilgili olarak Osmanlı Devleti’nin yanı sıra çeşitli ülkelerin sağlık ekiplerine de kamplarda göev yapmaları için izin verilmiştir.
Kimsesiz çocuklar ve yetimler, yolun meşakkatinden etkilenmemeleri için yetimhanelere ve bazı zengin ailelerin yanına yerleştirilmişlerdir.
Zorunlu göçten kurtulmak için Müslümanlığı kabul ettiğini söyleyenler de göç ettirilmiş, bu şekilde din değiştirenlere savaş sonrasında çıkarılan bir yasa ile, istedikleri takdirde eski dinlerine dönebilecekleri bildirilmiştir.
Evlerine, tehcir sonrası, dönenlerin miktarı 644.900 olarak tespit edilmiştir.

Cihat Albayrak

Aralık 2010 Erciş/Van

GEL(de)İN GECESİ(2) - BANU BAKİKUŞAĞI

2010-12-03T12:29:00.000-08:00

Masum mahcup halime perde olmuş al duvak

Saklayıp gizler.....

Çaresizlikle titreyen, toprak kokulu kınalı ellerime

Düştü sürmeli inciler...

Göğüs kafesimdeki kuşun kanat çırpışı,

Sessiz çığlığımın telaşına karıştı..

Umutlarımı işlediğim çeyizim serilmişti odaya

Gözüm ilişti yataktaki çarşafa;

Sevdim.

Göz nurumun,

Hayal ettiğim dünya gibi rengarenk kanaviçesini..

Bohçalara sarıp sarmalayıp, sandıklarda sakladığım..

Birazdan, mahkumiyetime yataklık

Tükenen ümitlerime edecekti tanıklık..

Beklediğim hücrede,

Avludan gelen sesle irkildi bedenimdeki her hücre.

Davullar çalıyordu güveyin sırtında, yumruklar tokmak..

Uzaktan bile hoş gelmiyordu sesleri.

Alaycı gülüşlerle, kapıya dayandı düğün alayı

İşte başlıyordu sonun başlangıcı.

Yüreğim ağzımda,

Korku gözbebeklerime sinmiş, bekler pusuda

Avuçlarımın terini vurdum yüzüme

Dilim bağlandı dizlerimin bağı çözüldü

İlk telaşla oturdum; olmadı kalktım

Oturdum kalktım, kalktım oturdum

İçeri girdiğinde ayakta kaldım.

Babamın dualarla üç kerede taktığı al kuşağı

Bir kerede söktü..

Duvağımı açtı ayakları ne de küçüktü.

Çenemi kaldırdığında altın dişi göründü.

Esaretin bedeli!

Yirmi çeyrek beş tam altı çift burma..

Yüz görümlülüğü; iki metre zincir taktı boynuma..

Alnımdan öptü..

Kaytanı canıma battı..

Başımda verdi talkınım

Duvağımdaki alın rengi yüzüme vurdu.

Kısmetsizdim..

Oyalana, oyalana...

Aklı kısa saçlarımdan, çıkardığım onlarca toka da bitti sonun da..

Gövdemin er meydanında yiğitlik yapacak pehlivan.

Kıspetsizdi karşImda..

Ağrafın kopçasını ciğerimden kopardı..

Şefkatten uzak şehveti üstümü örttü

Belden aşağıya buluşmalar gerdeğe girdi

Tenime değmedi damat tıraşlı yüzü..

Böyle olacağını yengem bana demedi..

Bütün bunları kimse söylemedi

Başım döndü, midem bulandı..

Yediğim keşkek mi dokundu?

Yoksa! Sen mi dokunamadın..

Yumdum gözümü sıktım dişimi..

Kaçınılmayacaksa bu nasıl zevkti?

Sabrımı sınadım.. Kınalı tırnaklarım çarşafa geçti..

Umudumu yeşerttiğim ilmek ilmek kanaviçenin dalında

Şimdi kadınlığım bir damla kızıl gonca..

İçim acıyor kanayan yüreğim ana

Oy! Anam, kadın anam..

Bunları bilip de,

Nasıl verdin beni, istemediğim yaban ellere?

Ellerinle...

Bugün çok istedim o attan inmeyi

Attan inemedim.

Günün gecesinde eşekten düştüm...

Kırıldı hayallerim

Paramparça yüreğim...

BANU BAKİKUŞAĞI..

Hüküm - Ferit Ünlü

2010-11-30T09:01:00.000-08:00

Kör bağların kızıl renkleri

...

Gül kokusu taşıyor hava
Gözlerim yolda
Nedensizliğin ertelediği çöküntü
Bilincime duyuruyor acı hükmünü
Bir çocuk gibi koşarken düşlerim
İstemeden saplıyor bıçağı sevincime
Aslında bildiğim, senin de bildiğin
Sır gidişlerin arsızı değil yolcu
Öyle yazıldığı için belki
Antik serüvenlerin sonu
Tutsak kaldım artık düşsel sözlere
Gİtmek hayat getirecek
Yenik düşerek kalmaksa ölüm
Her geri döndüğünde avluda
Öylesine karşılıksız sevmeler ölüm
Kutsal şeyler, var oluşuna yoldaş arar bilir misin?
Yanıtı geciktirilmiş sorularda
Hüküm dinlemez kayıp giden yıldızlar
Aşk sorgulanmamalıdır asla
Arka odada ölesiye susar
Günü sonlayacak intihar
Yüreğim kapıda
Senden bir ışık bekler

Üç Nokta - Esra Dülger

2010-11-30T06:47:00.000-08:00

1.

Hayat nedir deseler,
hep baştan yazılan bir cümle derim
sonu üç nokta...

2.

Bağışlayın beni sevdalarım,
Hepinize ihanet ediyorum,
Hiçbir nefretin etkisinde kalmadan,
Kendi irademle.
Bana özenle giydirdiğiniz
demir zırhlarınızı çıkarıyorum tek tek..
Her tek bir aşk,
Her aşkta adınızı anıyorum yeniden.
Ruhumdan her parça birinizde kaldı
Her boşluğum ayrı ayrı zırhlarla donatıldı
Ama hayat yeniler kendini
Artık saklayacak yaram kalmadı.
Ruhum yeniledi kendini
Her bir parçam sizde kalsın
şimdi yeniden başlama zamanı,
Yeni,
Yeniden..

3.

Mana imgelerde saklıdır.
Gördüğünün ötesi olmasaydı
Mana eksik kalmaz mıydı yinede?
Orda bir aşk var uzakta
diye başlayan cümlenin manası aşk ise;imgesi sen olur musun?
Sıfat diye alıp beni,imgenin başına koysan mesela,
Sonrası üç nokta...

Cem Adrian & Murat Yılmazyıldırım - Kan Revan İçindeyim

2010-11-28T03:32:00.000-08:00

Cem Adrian & Murat Yılmazyıldırım - Kan Revan İçindeyim from cem adrian on Vimeo.

Temrin Düşünce ve Edebiyat Dergisi Kasım 2010 Sayısı

2010-11-27T14:12:00.000-08:00

Temrin - Kasım 2010

Şiirler:

Notlar:

· Bilal Yavuz (Melankoli)

— Keşke en büyük intikam ağlamak olsaydı.

· Fatih Yavuz Çiçek (Arpalık Çukuru Düşleri)

— Derim ki! Aşk insan olma biçimini yaşamaksa, ömrü ağartmaktan başka nedir ki tutuşmak.

· Furuğ Ferruhzad (Yüreğim Sızlıyor Bahçe İçin)

(Farsça aslından çeviren Nihan Işıker)

— Tüm hayatı annemin,

Cehennem korkusu eşiğinde

Serilmiş bir seccadedir

Her şeyin altında bir günahın

İzini arar annem

Bir bitkinin küfrünün bahçeyi

Kirlettiğini düşünür.

· İbrahim Türkhan (Mezarlıkta)

— Erguvan pembesi hülyalar

Gezinir gölgelerinde ölenlerin

Bu kabristan bir okul

Kimi ölümü en son ders olarak okur

Kiminin gözü hâlâ teneffüste

Rahlesinde otursa da Azrail için.

· Ebru M. Kayır (Kalp Çürüğü Güller Saltanatı)

— Göğsünü insan kalbi ile maskelemiş billur bir ölüm müjdesidir sevgili.

— Kalbinde kim uyusa omuzlarından bir kefen biçen bir terzidir sevgili.

— Dehşetin kuleleri bir bir omurgalarıma dizildi.

Ve yetiştirildim dilini insan gülümsemesi ile perdelemiş ölüm konuşan bir sevgili ile ben.

· Tevfik Hatipoğlu (Yedi Renkli Göl)

— Büyüyünce gözyaşlarım

Susuz havzalar kalmayacak

— Kazma vur yeni kuyulara

Deniz seviyesine düştüğü vakit güneş

Toprakla karıştır artık kazmayı

Susuzluğunu dinle

Kuyulara su vuruncaya kadar

Gözyaşı şişeleri doluncaya kadar

Geçip gitsin yollarından krallar.

Düz Yazılar:

Notlar:

· Esra Tüter; ‘Doğumunun 100. yılında Cahit Sıtkı Tarancı ve Şiirlerindeki Ölüm Temi’

Yalnızca adını bildiğimiz şairimizin hayatını etraflıca anlatıyor. Şiirin nasıl çilelerle hayat bulduğunu, şiirin şairin hayatına nasıl çileler kattığını anlıyoruz.

· ‘İkinci dünya savaşının başlaması üzerine, savaşın bu kızgın yıllarında, bombalar altından bisikletle kaçarak Lyon ve Cenevre yoluyla yurda döner.’

· ‘Ondaki ölüm fikrinin kaynağında birçok sebep yatmaktadır. Ahmet Haşim’e benzeyen içe dönüklüğü, kötümserlik ve yalnızlık düşüncesinin temelleri arasındadır. Paris’te yaşadığı olaylar, bombaların ortasında kalıp bizzat ölüme o kadar yaklaşmış olması, içindeki karamsarlığın etkisiyle şiirlerindeki kaçınılmaz temlerden biri haline getirmiştir ölümü.’

· Şair, Haşim gibi, kendisinin çirkin olduğu inancıyla içine kapanmış, şiirler yazmaya ve okumaya devam etmiş, sürekli hoşnutsuzluk, elem, üzüntü havası içinde yaşamıştır.

Neylersin ölüm herkesin başında

Uyudun uyanamadın olacak

Kim bilir nerde, nasıl, kaç yaşında?

Bir namazlık saltanatın olacak

Taht misali o musalla taşında.

(Bütün Şiirleri, Otuz Beş Yaş 189)

Cihat Albayrak yazdı...

AŞK - Cihat Albayrak

2010-11-12T08:39:00.000-08:00

Tüm sanatların nihayetidir aşk. Meşgalesidir. Onunla başlar ve ona varır tüm çabalar. Bir tek gülücük elde edebilmişseniz; boşa geçmemiştir ömrünüz, önemi yoktur ulaşılamayan hayallerin. Bir gülücük, bir aşk nişanesi; satın alabilir tüm yorgunluklarınızı, kefaret olabilir tüm günahlarınıza ve gölgeleyebilir tüm hayal kırıklıklarınızı. Hiçbir ihanet, öldüremez sanatların en güzelini, yeteneklerin en özelini. Aşk; bir portredir, bir şiir, bir sahne arkası telaşesi… Hem annedir o, hem çocuk… Kendini doğurur aşk; besler ve büyütür. Anlamsızdır tüm ‘unut’ telkinleri; unutulacak kadar değersiz değildir hiçbir aşk.

NAGEHAN - Cihat Albayrak

2010-11-05T09:14:00.000-07:00

NAGEHAN

'uzak dur benden' dedi kadın,
üzerime yalnızlığını bulaştırıyorsun!

nefesine gizlenen oklar var,

nefesin;

gül kokuyor sevgili.

bir serçenin su içişine,

doğuşuna güneşin,

uyuyan bedenlerin

sabahın hayrıyla

dirilişine

tanıklık ediyorum sevgili.

bir kuyuda yankılanıyor sesim,

yalnızlığıma atılıyor/saplanıyor

kırk taşı bin akıllının.

devr-i âlem ediyor aklım

inanca atılan her taş ile,

bir kuşun tüylerine

asılıyor ve

hüzün tutmaz coğrafyalara uçuyorum.

her şey zıddıyla var oluyor alemde

zıddı, a ş k değil y a l n ı z l ı ğ ı n

nasıl ki,

ısınmaya ihtiyaç duyar ateş;

su gibi değil fıtratı, toprak gibi değil,

a ş k yüreğe düştüğü an

yakıyor, tarumar ediyor nefisleri.

durma sevgili,

ruhundan üfle bedenime.

ayak izlerini topluyor gölgen,

hiç yaşamamış oluyorsun sen,

hiç var olmamış, sevgili!

bir çiçeğin güzelliği ile beslenebilir mi insan?

bir tarihin acıları dindirebilir mi

zulme susamışların susuzluğunu?

bir çingenenin hayatını

özlüyor kaderim,

bir dilencinin sorumsuzluğuna

imreniyor nefsim,

bir delikanlının heyecanını

çalmak niyetindeyim.

aşk birkaç beden

büyük duruyor üzerimde;

ben, seni

fazlasıyla

H A K etmeliyim.

parmak hesabı geçiyor günler,

bir takvimin yaprakları gibi,

düşüyor yapraklar,

yeryüzü çıplak kalıyor

ve a ş k

kasımda başkadır derler,

duygular en sahici, çıplak iken yaşanıyor.

ekmek ve tuz,

çift sulanmış insanlık.

cilalanmış ayakkabılar;

bir boyacının gülümsemesi yüzünde…

sıcak, taze ve serin bir

ayrılıktır gün doğumları…

başka hayatlar var aklında,

başka acılar, başka mutluluklar çeliyor aklını!

bencilliğini tavaf ediyorsun,

sevgili,

gururunu emziriyorsun ihanetlerinle;

beklemek adeti değildir zamanın.

durma artık, hadi

sevgili,

üfle ruhundan bedenime;

sana benzemeli;

ben seni fazlasıyla

hak etmeliyim.

Cihat Albayrak Van Erciş 8 Ekim 2010

Temrin Düşünce ve Edebiyat Dergisi

2010-10-10T04:52:00.000-07:00

-düşüncenin sanata dönüştüğü dergi-

Temrin, Ekim 2010 tarihli 30. sayısında, kapağına ‘Nameden Mektuba / Sebeb-i Teliften Üstkurmacaya, Türk Romanında Geleneğin İzini Sürmek’ konusunu taşımış.

V. Hüseyin Kaya’nın yayın yönetmenliğinde çıkan Temrin, edebiyatta yaşanan şiir kirliliğini göz önüne almak gerekirse, oldukça sivrilen şiirler ile başlıyor yolculuğuna. Arzu Eşbah’ın Yüzleşme’si, Ayhan Emiryolcu’nun Abdulmelik İçin Portre’si, Şeref Yılmaz’ın Bir Özge Diyar’ı, Burcu Akkanlı’nın Kan Kaybı Muallakları adlı eseri, Kamil Çağlar Aksu’nun İnsanlık ve İblis’i, Kemal Çelik’in Neşideler Neşidesi adlı çalışması, Melih Taşçı’nın Alev’i, Muaz Güner’in Balkon Yükü Bahçeler’i, Muhammet Mevlüt Faki’ye ait olan ve Nihan Işıker’in çevirdiği Varlığın Kanunu adlı eserler şiire olan açlığımızı giderecek cinsten bir okuma sunuyor.

Şaban Sağlık’ın, 2006’da, Kırşehir’de düzenlenen bir sempozyumda bildiri olarak sunulmuş yazısı, bir edebiyat okurundan ziyade, yazar adaylarına ve yazmakta olanlara hitap ediyor. Türk Romanında Gelenek kavramına, oldukça zengin bir referanslar katkısı ile değinen Sağlık, romanımızda değişen/değişmeyen öğeleri ayrıntılı olarak işliyor.

Bu süreçte, Türk yazınının temelini oluşturmuş birçok eserden defaatle aktarılan somut örnekler, kısa metinler ve anlatılar, söylenenleri somutlaştırıyor.

İlerleyen sayfalarda, Vefa Taşdelen’in, Varoluşsal Bir Metafor Olarak Hava adlı denemesi zihin açan bir üslup ile karşılıyor okuru.

İhsan Safi, yazar Şevket Bulut’un hayat hikayesini ve sanatını derinlemesine inceliyor. Bir biyografiye artı olarak, yazarın eserlerinden pasajlara bolca yer verildiği için, okurken nitelikli minimal öyküler biriktiriyorsunuz zihninizde. Oldukça farklı bir çerçevede kişiyi ele alan bir yazı, Şevket Bulut yazısı…

Kadriye Yapıcı, Yarım Kalmış Çocukluğum adlı kısa öyküsünde, yarım kalmış ve eksiklik hissi uyandıran bir olay etrafında oluşturuyor fikri altyapısını.

Dilek Uysal’ın, Sıddık Akbayır ile ‘Portreler Serisi’ üzerine gerçekleştirmiş olduğu söyleşi, gereksiz soru ve cevaplar ile sıkmıyor okuru ve benim gibi birçok kişiyi Sıddık Akbayır ile tanıştırmış oluyor.

Derginin son kısmında yer alan Kitaplık ve Devran bölümleri, edebiyat / sanat dünyasında olup bitenleri aktaran bir duyuru panosu gibi… Bu ay ne okumalı, ne dinlemeli, hangi etkinliğe katılmalı diye düşünenler için iyi bir seçki oluşturulmuş.

Temrin, iyi bir edebiyat seçkisi sunuyor Ekim ayında okuruna. Okumalı ve okutmalı…

Cihat Albayrak

2010-10-07T08:03:00.001-07:00

'Uzak dur benden' dedi kadın,
üzerime yalnızlığını bulaştırıyorsun!

Cihat Albayrak Yazıları

İLHAM

2010-10-02T06:28:00.001-07:00

Her şehir bambaşka bir hazine sunar kalem işçisine. Sahra’da bir kum fırtınası da eşsizdir bir şiirin mısralarında koparken; İstanbul’da, Boğaz’ı döven dalgalar da… İlham, farkındalıktır! Farkında olduğu kadarıyla dile getirebiliyor insan hayatı. Doğadan yansıyan sözcüklere kulak kabarttıkça zenginleşiyor kelime dağarcıkları. Ve her şehir eşit fırsatlar sunuyor özgür iradelere.

İstiklal’de, ters şeritte duran insanlar örneğin. Durup, kendisine çarparak, itip kakarak geçen kalabalıkların hükümsüz kimlikleriyle, yüz ifadelerine ya da ayakkabılarına bakınarak hayat hikayelerini kestirebilmeyi dert edinen bir sokak sanatçısı..

Fazlasıyla zengin, İstanbul; misal, buzhaneden hep ‘taptaze’ olduğu iddia edilen balıkların, hep kılçıklı sunulması müşteriye Eminönü’nde…

Zeytinburnu’nda, o rengarenk ışıklarla sevimli bir kılığa bürünen demir yığınlarının, ölüme değil, istisnaları katlederek, ısrarla tebessüme ve dahi kahkahalara davetiye çıkarması…

Üsküdar’ın ilahi bir ilham ile şaire birkaç martıdan, bir bardak demli çaydan ve susamları avuçta biriktikçe insana yaşlandığını hatırlatan bir simitten çok daha fazlasını sunması…

Ya da bir tek heceye sığdırılabilecek bir şehir; Van!

Birbirine tamamen yabancı olan gözleriyle bir kedinin güzelliği de şiir yazdırabilir şaire, ‘Ah Tamara’ feryatları hala Ağrı’da, Süphan’da, Artos’da yankılanan aşığın kaderi de…

Bend-i Mahi; türünün devamı için kendi hayatını çıkmaza sokan, günler süren bir çileyi göze alan İnci Kefallerinin azmi örneğin… Balık hafızası, annenin bu çilesini tutabilir mi ki hatırda? Hangi benzetme tanımlayabilir bu ilahi ilhamı…

Hiç olmayacak olan bir canavara efsaneler de yazılabilir misal… Gevaşlı, yaşlı bir amcanın yüzündeki çizgiler, bir şiirin dizeleri gibi bir ömrün en özel anlarına; en büyük mutluluklara, en acı gözyaşlarına şahitlik edebilir pek âlâ…

Tenekelerin üzerinde yokuş aşağı kayan Bahçesaray çocuklarının, üşümekten kızaran elleri de titretir bam telini şairin, en az Uludağ kadar. Dalından, bağından henüz koparılan bir Erciş üzümünün ve bir avuç kuru kayısının kendini gururla sergilemesi… Ya da banyolarını her mağrip Van Denizi’nde yapan çocukların saçlarının sarıya dönmesi…

‘Ürpermeyen kalpten’ ve bakıp da görmeyen gözden O’na sığınırım… Hayat, hangi zaman diliminde, hangi coğrafyada yaşarsanız yaşayın, büyük bir hazine sunuyor işlenmemiş kağıtlara! İyinin de, kötünün de pek âlâsı mevcut her birimizin hayatlarında. Katığı boldur, katığı hayattır şairin. Ne mutlu kalemini, farkındalıkla banmasını bilene..

Cihat Albayrak / 22 Eylül 2010 Van/Erciş / cihat-albayrak@hotmail.com

S E S S İ Z L İ K

2010-09-08T04:44:00.001-07:00

kaybolan sesler yankılanıyor kulaklarımda;
bir diktatörün buyrukları
ve bir peygamberin öğütleri halkına..
aşkla mühürlenmiş dudakların
sessizliğini hissediyorum
duvarlarda, derin kanallarda akan
sıcak gözyaşlarında
kaybolan yüzler beliriyor hayalimde;
bir sevgilinin özlemi
ve bir annenin hasreti oğluna…

***
toprak kokusu var hayatlarımızda
yarım bırakılmış her şiir,
ihanetidir aşkın insanlığa!
yalnızlık dinler öfkemizi
ve yağmur ağlar bizimle
ölüm; yanı başımızda
bekler bizi musallada
karalar bağlamış gecelerin
serin soluklarıdır rüzgarlar
bir yetimi giydirir toz bulutları
metale dokunmak gibi;
zaman körü toplumlar üretir
umut, iç gıcırdatan bir eylemdir
bir çocuk gülümsemesi
yönetir toplulukları;
geçmişe yürür sürüler
ve k a r a n l ı ğ ı tavaf eder kötülükler

cihat albayrak

Kent

2010-09-03T15:46:00.000-07:00

bu kente
ne zaman kar yağsa
ben ağlamaya başlıyorum.

bu kente
ne zaman birileri gelse
ben özlemeye başlıyorum.

bu kentte
ne zaman seni düşünsem
yokluğun kadar alışıyorum.

bu kentte
ne kadar kırılgan olsam
yine de külün rengini alıyorum.

şimdi bu kentte
ne zaman bir şiir yazmaya kalksam
bir uçurum derinliği kadar yalnız kalıyorum....

Fecri Yağızer

KIRILGAN

2010-09-03T15:45:00.001-07:00

sakın gözlerime bakma.
yoksa içimde kırık kalpli çoçuklar
ve zamanı kum saati olan analar ağlar...

adını gizlersem eğer
vakitsiz öten kuşlar
gözlerine nedensiz bakar...

sakın gözlerime bakma.
yoksa sana yazılan her mektup
içimde taşan bir ülkeden kanar...

FECRİ YAĞIZER

GİDİLEN NE VARSA

2010-09-03T15:43:00.001-07:00

Gidişim,
aslını kaybetmiş bir kimlikti
her defasında sorgulanan.
Ama bağışlanılamaz
tüm aşklarım.
Gözlerimde
demlenemez
hiç bir şehrin çalınan türküsü.
oysa hep uzak kıyılarda
terkedilmiş bir düştüm
ve
bir sahil kasabası misali
umutlarım;
hep yalnızlığı
arayan bir gülüştü..

Fecri Yağızer

Cihat Albayrak Kimdir?

2010-08-29T05:20:00.000-07:00

Hayal Bilgisi Yöneticilerinin Öz geçmişleri 1

Cihat Albayrak 1988 Van Erciş doğumlu. İlk ve orta öğrenimini Van'da tamamladıktan sonra 2006'da İstanbul Üniversitesi Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi İngilizce Öğretmenliği programına giriş yaptı. 2010 Haziran ayında bu programdan başarı ile mezun oldu.

Edebiyata olan ilgisi Victor Hugo'nun Nişanlıya mektuplar adlı, ölümünden sonra yayınlanan kitabı ile başladı. Mektup türünde kitaplar ile okuma sürecine başladı ve üniversite yıllarında ilk denemelerini yayınlamaya başladı. İnternet üzerinden yayın yapan çeşitli dergilerde 2006'dan beri yazıyor. Edebistan.Com, KorpeKalemler.Com halen yazdığı iki dergi... 2008'de Çalakalem Morsöz adlı e-derginin kuruluşunda yer aldı ve 5 sayı boyunca editörlüğünü yaptı. Aynı dönemlerde İstanbul'da yayınlanan ve günlük 500bin adet basılarak ücretsiz dağıtılan 'Gaste' adlı gazetenin başlatmış olduğu 'Genç Köşe’ adlı yarışmaya katıldı ve gazetenin köşe yazarları arasına katıldı. Üniversite yıllarında, eğitim fakültesinin ilk edebiyat dergisi ‘Araf’ı kurdu ve dergi bir buçuk yıl internet üzerinden yayın yaptı.

Özellikle deneme türünde eserler veren Albayrak, kitap eleştirileri de yayınlıyor. Bu çalışmaları Ay Vakti ve Ihlamur, Mevsimsiz ve Melantis Edebiyat dergilerinde yayınlandı. Müzik üzerine hazırladığı çalışmaları Türkiye’nin ilk ve tek müzik gazetesi olan Mavi Nota’da yayınlandı.

İlk okumalarının lise yıllarına denk gelmesini bir geç kalma olarak değerlendiren Albayrak, bu bağlamda Umut Topluyoruz adlı platformu kurdu. Okullara yapılan kitap ‘yardımlarını’ eleştiren bu platform, kitabın ‘hediye’ edilmesi gerektiğinin altını çizdi ve bu fikirle Türkiye’nin dört bir yanındaki ilköğretim okullarına ve liselere hediye kitaplar gönderdi. Umut Topluyoruz Platformunun projelerinden biri olan MektupKitap projesi ile, 300 İstanbullu, hiç tanımadıkları 300 ilköğretim öğrencisine, isimleri ile hitap ederek 300 mektup yazdı ve bu mektupları birer kitap hediye ederek gönderdi.

2009’da Edebiyat Üniversitesi adlı internet sitesini kurdu ve 1.5 yıl yöneticiliğini üstlendi. Edebiyat Üniversitesi, yayında olduğu süre boyunca bir edebiyat okulu gibi işledi ve onlarca genç kalemin ilk eserlerini verdiği bir ortam haline geldi.

Haziran 2010’da çıkan, Mehdi Akan’ın 'Hayal Bilgisi' adlı şiir kitabının Genel Yayın Yönetmenliğini ve editörlüğünü yaptı.

Kasım 2010'da çıkan, Gülşen Çağan'ın 'Ay Sevdası / Anya' adlı şiir kitabının Genel Yayın Yönetmenliğini ve editörlüğünü yaptı.

Yerel gazetelerde ve internet sitelerinde, doğup büyüdüğü kentin sorunlarına eğilen yazılar yazdı. Bu bağlamda, yerel yöneticilerle ve yerel ve ulusal çaptaki sanatçılarla röportajlar yaptı.

2009 yılı boyunca Haber Türk ve Taraf gazetelerinde denemeleri yayınlandı. Aynı yıl Mersin Yenice belediyesinin düzenlemiş olduğu ‘Özgürlük’ konulu şiir yarışmasına katıldı ve katılan şiirler arasından yapılan ve sonradan kitaplaştırılan seçkide yer aldı.

'Ihlamur' edebiyat dergisinin yayın kurulunda yer almakta.

İngilizce Öğretmeni olarak Van Erciş’te görev yapıyor ve edebi çalışmalarına burada devam ediyor.

AŞK BENDEN YANA

2010-08-20T05:58:00.000-07:00

Bir zamanlar ellerimde kan kızılı günlerle
Yolunu gözler,
Gözlerinin aşkımı kanatan yanını hep özlerdim
Bir zamanlar âşıktım sana!
Yüreğine aşk kaçmış bir çocuk hüznü vardı,
Sokak aralarında bekleyişimin efkârında.
Senin bendeki heyecanınla kaderimin yazgısını kıyaslar
Kalbimdeki senin duracağını duyumsardım
Duyumsarken; durmadığında gamın
Dursun diye çırpınan ben, çoğalan hep aşkın
Yiten hep ben olurdum.

Ne yaptıysam olmadı
Kitaplara sarıldım, sahipsiz caddeleri aştım
Kendimden, bilinmeyen derin denizlere doğru taş-tım
Olmadı.
Çoğaldın, yığıldın ve tekrar taştın yüreğime doğru
Sen taşarken; ben aşkınla yaşarken sahipsiz
Ne duvarlarımı yıktın ne köşklerimi devirdin.
Bir canım vardı ey aşk onu da benden aldın.
Senin hüzünlü beraberliğinle ben kaç kez kendimden geçtim
Olsun her ne olursa olsun yüreğim
Ama hep aşk olsun, ille de aşk olsun!

Olsun!
Aşk ağrılı olsun, bitaraf olsun
Aşka matuf olan benliğim
Senin kahrından candan olsun
Candan türeyen meşke canım feda olsun
Yüreğim canlı tutacak aşk her daim varolsun
Aşkın kalemini yazdıran güzelliğiyle her dem
Yüreğime dost olsun!
Kalem aşk olsun ve her mevsim seni yazsın
Depreşsin her daim içimde yıllanan aşkın
İçimde bitip tükenmeyen lafazan kelimeler
En seçkin cümlelerle birleşip sana yollansın
Aşk kendini sabrıma önder kılsın.

Aşkla var olan aşka varır elbet
Sen olduğun yerde sabr-ı sebat et
İçimizde büyümeyen aşkın en yalın haliyle
Yetişen bir çocuk her dem var olsun.
İçimizdeki çocuk aşk yolculuğumuza önder olsun
Öyle masum ve sevecen
Öyle yürekten ve kanayan
Çocuk özlemine dönüşen aşk isyanıyla
Her devirde içimizde yıllanan isyanla kaynaşan aşk olsun!

Sevgili ‘bir kere sevdaya tutunmaya gör
Ateşlerde yandığının resmidir’
Ezgisi ruhu aşk dansına davet eder
Çok sevdiğim dizeleri okurken
İçinden geçen, sevdiğine yollanan taze can kıvamında
Bir serzeniştir sevgili, benimkisi
Alınma!
Fakat böyle sevda görülmedi kimsesiz yüreklerde
Kimsesiz yüreğimin tenhasına bir çul serdim
Yırtık bebeklerimin yüreğini aradım oynarken
Aşkı tanıdım
Aşk bana çocukluğumdan kalan yaren
Yüreğimin şımarttığı, sevgi arsızı yaptığı
Koca bir âlem
Ne kadar büyürse o kadar çocuk kalacak.

Yüreğimde isyanla karışık seferberlik var
Her hücrem esir edildi aşka
Aşk ol-ma-sın aşkıyla öldüğüm
Olursa da yaşamın özü olsun!
Yitip gitmesin, ardından bizi savurmasın dışımıza
Ruhumuzu kanatıp yelkenlerimizi parçalamasın
Biten aşkların ardından ağlatmasın bizi
Aşk olsun fakat sahici olsun.

Dile kolaydır aşk, kalbe sor birde
Kaleme kolay gelir aşk, birde kâğıda sor
Aşk sevdiğim sana kolay gelir
Gel birde, birde bana sor!
Divane halimin sebebini
Bedevi halimin sebebini
Ölümümün iç yüzünü incele he…y aşk!
Kendini bulacak; üzülüp, yerineceksin.

Yordum, sordum, düşündüm...
Bir yol bulamadım
Gidilecek onca sebep varken aşktan yana aşka karşı
Gidemedim
Devdim devdim, devrildim
Ama sevdim, âşıktım, aşk da oldum ama aşkın olamadım
İnanna'dan Hathor'a misali benzetmelerle
Yitik uygarlıkların gizemli tanrıça figürlerini çizdim
Aşkımın gözyaşlarına
Ey yüreğimden vuranım, halimi sormayanım
Bilmelisin!
Yaşadığını zannettiğin aslında sadece aşktır
Yaşatan aslında seni bir tutam gün ışığıdır
Vurgun yemeden ölmem der denizlerin hâkimi
Âşık olmadan yandım diyene inanmamalı eykalbim...
Kâr etmiyor hayatın süslü yollarında yürümek
Senin aşkın ellerimden tutup
Bir çocuk şımarıklığı ile kapıma geldiğinde
Gerçek olmadığını sana anlatamadım
Âdem oldum Havva’yı düşündüm
Aşk değil yaşanan, kurmaca bir oyunun son sahnesiydi Görmedin mi? Duymadın mı?
Çığırtkanları
Tetiği sen çektin kahramanına oysa
Kimse görmedi ölen bendim, aşk değil
Sen benden uzaktaydın
Aşk benden yanaydı
Anladım…

Sadakatiniz âşık olduğunuza değil aşkınıza olsun.
Âşık olunan, bugün var yarın yok.
Aşk ise; ölümsüzdür yürekte.

Mehdi AKAN
19/08/2010
Saat: 00:44

HUZURSUZLUK

2010-08-17T14:32:00.000-07:00

HUZURSUZLUK

Ne zaman başlamak istesem yeni bir hayata, kendimi hep aynı yalnızlığın içinde buluyorum.

İnsanlar geçiyor hayatımdan hikayeleriyle; bir bir. Heyecanlanıyorum önce; bazılarına ait hissettiğim bile oluyor kendimi. Ama hep bir yerde -ilginçtir ki hep aynı zamanda- ardımda bıraktığım ses beni çağırıyor karşı konulmaz bir cazibeyle.

Yalnızlık insanı kendine aşık ediyor sanırım; ne kadar aldatsan da, sıkıldığını düşünüp uzaklaşsan da, içindeki boşluk can evin oluveriyor ve o, muhteşem yeteneğiyle, can evinden vurup çekip alıyor seni kendine.

Yalnızlığın sancılı bir zevki var. Hem acı çekiyorsun, hem de zevk alıyorsun çektiğin acıdan. Çelişkili insanların işi bu! Kendi kendine kalmaktan korkan, ama bir kişi fazla olduğunda, öznelliğini kaybeden, boğulan insanların...

Dinmek bilmeyen bir huzursuzluk var içimde. Eksik olduğunu hissettiğim bir parçam var; tam olarak ifade edemediğim ama ne olduğunu adım gibi bildiğim... Uykumdan uyanıyorum bazen. İçim üşüyor, çatısından su damlayan bir ev gibi, boşluğumdan içeri soğuk akıyor; ürperiyorum.

İşte yalnızlığım tam da burada yakalıyor beni, can evimden! Ve öyle temelli yerleşiyor ki boşluğuma, asıl sahibi olduğuna inandırıyor beni.

Ve ben ne zaman yeni bir hayata başlasam, hep bir yerde -ilginçtir hep aynı zamanda-ardımda bıraktığım ses beni çağırıyor. Ve ben yalnızlığın içinde buluyorum kendimi; acıdan kıvranarak. Kıvranmaktan zevk alarak...

Esra Dülger

KABİH-ÜL VECH

2010-08-10T13:06:00.000-07:00

Vehmet sevdiğim vehmet, aklet bendeki seni

Cüzide sen külliye ulaşmayı idrak et

Aşkın şebabı sevdiğim içinde bulunduğumuz bu vakit

Cesaret et ey kalbim, cesaret et ey kalbim…

Kabih-ül veche mi? Aldandın, manadan yoksun musun?

Arza kadar uzanan alemden yoksun musun?

Hiç okudun mu? Kendini,aşktan sen yoksun musun?

Değilsen gel sevdiğim yüreğimde sırça köşk

Çatlamadan gelsen ya sevip beni güldürsen…

Cesaret et ey kalbimin ömrü sahibi, cesaret!

Suya doğru sen yönel gözlerimden öperek

Aşkımın buğusuna doğru seferber et kendini

Usanma, yılma sakın! senden tek dileğim var

Bir seldir bu sevdiğim ruhumda büyür her an…

Müphem bir aşk değil ki sana koşan sevdiğim

Mülhem bir aşk bendeki benden sana harlanan

Kanlı canlı bekleyiş göz göze nakışlanan

Keramet et sevdiğim yüreğimden tut bugün

Cesaret et sevdiğim sözlerimden sen akar

Bir sel ki bu sevdiğim beni benden götüren

Aylada çalkanan tüm hüzünler şahidim

Toprakta tabulaşan tüm mezarlar şahidim

Ahfa bir aşk değil bu benden sana doluşan

Koca bir resim ki bu tüm alemde dolaşan

Cesaret et sevdiğim sözlerimden sen akar

Bir selki bu sevdiğim beni sana getiren

Muhayyer bir rüya mı? Benim sana gelişim

Kanda canlanan mizan mı? Benim seni sevişim

İstemekle olmuyor! Bek-le-mek-le olmuyor!

Bu bir yaratılıştır benimle ve senin gibi

Elden gelen bir şey yok olmaması istenen

Oldu bittiye geldi, sevdim seni bilmeden

Bu aşk şem değil ki ışıtıp da yok olan

Süfli hicaz değil ki ağlatıp da övünen

Aşka hasret hiç değil benliğiyle övünen

Bu bir nevbahar değil sonunda acı veren

Bu kaim bir bekleyiş sevgiliden çalınan

Yakaran bir nar gibi ruhumda yinelenen…

Kabih-ül vech hiç değil bağrımda şekillenen…

Mehdi AKAN

BU YAZIYI OKUMA!

2010-08-07T12:57:00.000-07:00

Bir film seti gibi hayat…

Her sabah farklı bir sahne için açıyoruz gözlerimizi. Yazılan neyse onu oynuyoruz; ve bunu bir tek biz bilmiyoruz. Soluk alışverişlerimiz kum saati gibi bir sona adım adım yaklaştırıyor bizi sanki. Bir yönetmen, dört bir yanda gözleriyle, her anımızı kayıt altında tutuyor.

Yedi milyar insanla aynı sahneyi paylaşıyoruz. Hepimiz aynı doğuyor ama mutlaka farklılaşıyoruz. Dünya mutlaka herhangi birimizin etrafında dönüyor. Çünkü farkında olduğumuz tek gerçek, bedenimizden bir fazla var olduğumuz… O yüzden dünya tek tek her birimizin etrafında dönüyor. Yedi milyar farklı dünyada, düşünebilme yeteneği olan herkes en büyük heyecanları, en sahici korkuları, en samimi aşkları biriktiriyor heybesinde.

En doğrular da bizimkiler, en yanlışlar da… Haksızlıklara karşı en gür bizim sesimiz çıkıyor ama en büyük haksızlıkları da biz oynuyoruz aynı planda.

Çığlıklar atıyor, kılıçlar kuşanıyoruz. Birbirinin aynı olan ve sürekli yinelenen insan topluluğundan biri eksilse; biri rahata erse, sanki yer kabuğu günah çekimini kaybedecekmiş gibi…

Zaten söylenmiş tüm sözleri yeniden fısıldıyoruz ötekileştirilmeye meyleden bilinçlere. Zaten yaşanmış aşklarla avutuyoruz yalnızlığa demir atmış yürekleri en yoğun şiirlerle. En güzel söz henüz söylenmemiş ise, en büyük aşk henüz yaşanmamış olan ise, hiçbir söz en güzel olmayacak, hiçbir aşk en büyük olmayacaktır…

Acziyetinin farkında olmak ve bunu kabullenmek…

Ya da karları küremek, gök gürültülerini bastırıncaya dek bağırmak, küfretmek, görmezden gelmek cinayetleri, hep bir beden küçük giyinmek, hep bir yıl evvelinden bahsetmek; büyümemek yani, farklılaşmamak, çirkinleşmemek, bir portrenin fırça darbelerinde soluk alıp vermek… Hayal kırıklıklarının önüne ümitsizlik reçeteleriyle geçmek…

Bütün oyunlarda berabere kalmak belki de; yarışmaktan uzak durmak!

Yoksa ne anlamı var her anı fotoğraflamanın; ikinci bir kere bakamayacakken hiçbirine? Ki ömür asla uzun değil, sevdiğin bir insanı unutmaya yetecek kadar! Ki bilinç asla hain değil, yaşadıklarını unutturacak kadar!

Biliyorum, söylediklerime hiç de yabancı değilsiniz. Beş vakit kulağınıza çalınan davetten ötesini vaat etmiyor heyecanım. Serzenişlerim, sizi doğruya bir adım daha ulaştıramayacak. Ve aslında tüm bunları şu anda siz de ötekilere aktarmanın gayretindesiniz. Ama ben sırf yaşıyor olduğumu, var olduğumu hissedebilmek için, istiyorum ki:

İnsanlar, bir uyku halinden ibaret olan hayatlarını, kan dökecek kadar gerçek’leştirmesinler. Çocuklar, birbirlerinin henüz tamamen aynı olan çekik gözlü, siyah tenli çocuklar, gülmek için ailelerini, geçmişlerini, kimliklerini feda etmek zorunda kalmasınlar.

İstiyorum ki, herkes ünlü olsun. Hiçbirinizin söyleyeceklerime ihtiyacı yok! Ya da bir başkasının filmini izleyecek kadar büyük değil size emanet edilmiş kadarınca zaman. Kulak tıkayın tüm öğütlere; istiyorum ki herkes kendi payına düşen doğruları teyit etsin anılarıyla. Aslında var olmayan ve hepsi topraktan ibaret olan zenginliklere itibar etmeyelim. E zenginimiz, ömrünün kıymetini en çok bilendir. İstiyorum ki, “hey gidi günler” demek miras kalmasın atalarımızdan ve öznesi olduğumuz tüm kötülükleri kader süngeri ile temize çekmeyelim artık…

Cihat Albayrak

06.08.2010

ERCİŞ

cihat-albayrak@hotmail.com

KHALED HOSSEINI – BİN MUHTEŞEM GÜNEŞ

2010-08-04T14:01:00.001-07:00

Aşkın, zamanın tüm acımasızlığına rağmen galip gelişinin, 1960’lardan 2003’e uzanan bir süreçte, ikiAfgan kadının hayatlarının nasıl kesiştiğinin ve dostluklarının hikâyesi Bin Muhteşem Güneş! Çocuk yaşta evliliğe zorlanan kızlar, çocukluk günlerine duyulan özlem, aşklar, açlık, savaş, umut ve ölüm… Şah devrimi,Sovyetlerin gelişi, daha sonrasında Sovyetlere karşı gerçekleşen cihat ve kaçınılmaz olarak başlayan iç savaş;Afganistan’ın yakın tarihi, son otuz yılı etrafında gelişiyor roman. Sovyet işgalini, Taliban’ın iktidarını ve şiddet, korku, ümit ve inanç dolu, Taliban sonrası yeniden yapılanmayı konu ediniyor. Bir neslin hayatta kalma mücadelesi, ailelerin geçimlerini sürdürebilmek için gösterdikleri çabalar -ki buna en acı örnek Leyla’nın kızı Azize’nin bir yetiştirme yurduna verilmesi- mutluluk arayışı adına göç edilen Pakistan ve eğer her şey yolunda giderse Avrupa!

Kitap adını Mirza Muhammed ali Saib’in Kabil’i anlatan bir şiirinden alıyor. Kitapta da yer buluyor bu şiirin iki dizesi.

“bu kentin ne çatısını aydınlatan ayları sayabilirsin,
ne de duvarlarının gerisine gizlenen bin muhteşem güneşini”

Aralarında yirmi yaş olan iki kadın, Meryem ve Leyla’nın, kitabın omurgasını oluşturan tarihsel süreç içerisinde, aynı evi paylaşmalarına kadar varan hayatları üzerinden, ‘Afganistan’da kadın’ olgusunu git gide derinleşen bir olay örgüsünde irdeleme fırsatını sunuyor kitap. Bu sürecin, toplumda nasıl yaralar açtığına, yaşanan dramlara tanıklık ediyoruz.

Khaled Hosseini (Halit Hüseyni) romanın büyük bölümünde, karakterlerin çocuklukları üzerinde duruyor. Tam anlamıyla yaşayamadıkları çocuklukları, ilerleyen dönemlerde, Leyla’nın, Meryem’in ve Tarık’ın pişmanlıklarına ve bu pişmanlıkların doğurduğu umutlara gebe kalıyor. Savaş bir yaşam tarzına dönüşüyor! Yok olan ailelere, şehirlerin aralıksız bombalanmasına alışıp, hayatlarına olağan şekilde devam edecek kadar işgal altında, savaş halinde olmalarına rağmen, sahip oldukları özlemler adına göze aldıkları ve hemen ardından da reva görüldükleri zulüm bir gerçeği defaatle dillendiriyor zihinlerde: Evet, insan inandığı şeyler uğruna muhteşem hatalar yapabiliyor! Raşit’in -Meryem ve Leyla’nın kocası- akıl almaz eziyetlerinden kurtulmak ve var olduklarını hissedecek kadar ‘özgür’ olabilmek için, Pakistan’a kaçmaya karar vermeleri, zamanınAfganistan’ında iki kadının, bir başlarına yolculuğa çıkmaları ve kocalarını terk etmeleri, Meryem’in Leyla’yı kurtarabilmek için Raşit’i öldürebilmesi, kitaba hakim olan ve bu gerçeği örnekleyen olaylardan yalnızca birkaçı.

Hayal edin, anne ve babanızın ölümlerinin üzerinden çeyrek asır geçmiş olduğunu, doğduğunuz şehre bir daha asla dönemeyecek olduğunuzu, çocukluğunuzun bir ömür kadar eskimiş olduğunu… İnsanın keşke demekte haklı olduğu tek an, şu andır! Ve sahip olduğu en uzun zaman, farkında olduğu şu an, sahip olduğu en kıymetli hazinedir. Henüz aileniz hayatta mı? Yabancı hissetmediğiniz topraklar yanı başınızda mı? Hayal ettikleriniz, gayretleriniz oranında mı? O halde, şu an, o keşkeleriniz için size hediye edilmiş, andır!

Meryem, büyük bir sevgi beslediği babası Celil’i bulmak için evden kaçtığında, keşke demeyeceği bir geleceğin hayalini kurmaktadır çocuk haliyle. Bu kararının sonucunda annesinin ölümü, Meryem’i, ilerleyen yıllarda asla yalnız bırakmayacak bir suçluluk psikolojisine itecektir. Annesine söyleyemedikleri, ona gösteremediği sevgisi, annesi ile yaşadığı yalnız ama onların olan bir hayat… Sahip oldukları ile mi daha mutludur, sahip olmadıklarına duyduğu özlem mi daha büyüktür? Bir harami olan Meryem, Leyla’ya bu yüzden yardım eder, günahlarını affettirmenin, acılarından kurtulabilmenin bir yolu olduğunu düşünerek.

“Pusulanın hep kuzeyi gösteren ibresi gibi, bir erkeğin suçlayan parmağı da daima, bir kadını gösterir. Her zaman. Bunu hiç unutma Meryem… Bir erkeğin kalbi fesat, habir bir şeydir. Bir ananın rahmine hiç benzemez. Kanamaz, sana yer açmak için genişlemez.”

Bir baba olarak Celil’in ve bir koca olarak Raşit’in günahları, iki masum kadını hedef alır: Meryem ve Leyla. Henüz 10–15 yaşlarında evlendirilmeler, bir güç gösterisine dönüşen dayaklar, eve hapsedilmeler… 1960’lar ve sonrasında Afganistan’a hâkim olan savaş hali ve sosyal hayat ile neredeyse bir asırdır savaşlardan uzak olanTürkiye’nin birçok açıdan farklı olduğunu söylemek mümkün. Afganistan’da, daha iyisini yapmak vaadiyle iktidara gelmiş her güç, ülkeyi daha da kötüye götürmekten öteye gidememiş. O yüzden empati kurabilmek çok zor. Ülkemizden bir genç kızın, Hosseini’nin eseri üzerine kaleme aldığı ifadeler bunu kanıtlar nitelikte:

“Beni sırf kız çocuğu olduğum için yücelten bir babaya sahip olduğum için, sırf kız çocuğu olduğu için ezilen yaşıtlarımı hiç anlamadım. ‘Seni nasıl evereceğim, nasıl evlendireceğim’ diye gözleri dolan bir babaya sahip olduğum için, sırf bir boğaz eksilsin diye ite-kaka evlendirilen o yaşıtlarımı da anlamadım. ‘Okumazsan iki elim yakanda olur’ diyen bir babanın çocuğu olduğum için, okuldan o..pu olacaklar diye alınan o yaşıtlarımı da hiç anlayamadım. Ya başka bir coğrafyada dünyaya gelseydim? Ya Afganistan'da doğsaydım?”

Savaşın en acımasız yüzü, Leyla’nın ailesini, ülkeyi terk etmeye hazırlanırlarken evlerinin bombalanması sonucu kaybetmesi bağlamında tasvir edilir. Büyük bir acı omuzlarında, taşıyamayacağı kadar büyük bir çaresizlik de biriktirir. Kimsesizdir artık! Ve karşısına konulan tek çözümü kabul etmek zorundadır: Raşit’le evlenecektir. Ülkedeki iktidar savaşı, hedef olarak halkı alır karşısına. Öyle ki, öldürmek artık sıradanlaşmıştır. Herhangi bir neden aramaz güce sahip olanlar. Aralarında iddialaşırlar hatta öldürebilme yeteneği üzerine.

”…. dağlarda mevzilenen milislerin atıcılıklarını geliştirmek için aşağıdaki sivillere, kadın, erkek, çocuk demeden, rasgele ateş ettiklerini, dahası, söz konusu nişancılıkları üzerine bahse tutuştuklarını… Arabalara füze fırlattıklarını, ama her nedense taksilere ilişmediklerini… Böylece Leyla, insanların son zamanlarda arabalarını neden bir gayret sarıya boyadığını anlamış oldu.”

Bir fotoğraf yaşananların ne kadar acımasızca olduğunu şahitlik ediyor romanda. Uzun, beyaz paltolu bir adam, bacakları olmayan bir çocuğa lolipop uzatıyor. Resmin altında yer alan ifade şöyle: Sovyet kara mayınlarının hedefi çocuklar. Sovyetlerin patlayıcıları parlak renkli oyuncakların içine gizlediklerini, çocuk bu oyuncakları eline aldığında ise, oyuncağın patladığını, parmaklarının hatta elinin tamamının koptuğunu öğreniyoruz. Bu durumda, çocuğun babası cihat’a katılamıyor; evde kalıp, sakat çocuğuna bakması gerekiyor. Bombalar şehri döverken, her vızıltının ardından, bu kez de kurtulduklarını düşünüyorlar. Ancak her defasında, bir başka yerde, çığlıklar yükseliyor ve dumanların arasında insanlar elleriyle toprağı kazmaya çalışıyor; beton yığınlarının arasından, kardeşlerini, ağabeylerini, ailelerini çıkarmaya çabalıyorlar. Hayatta kalmış, canlarını kurtarmış olmaları, tanıyor olsunlar ya da olmasınlar, ötede bir başka ailenin ölümünü haykırıyor! Ve bu kez sıranın kimde olduğunun merakı, büyük bir ıstırap olarak eşlik ediyor hayatlarına.

Bin Muhteşem Güneş, ülkeler arası bir çekişmeye maruz kalan Afganistan halkının maruz kaldığı acıları oldukça sahici bir üslup ile ele alıyor. Ancak, kadın figürü tarihsel sürecin önünde ilerliyor. Meryem, Leyla ve ilerleyen dönemlerde Azize’nin hayat hikâyesini Khaled Hosseini daha yoğun işliyor.

“Bir insanın çekebileceği bütün çilelerin arasında, eli kolu bağlı, öylece beklemekten daha ağırı yoktur.”

Cihat Albayrak

cihat-albayrak@hotmail.com

23.07.2010 / VAN

Referanslar:

1- Bin Muhteşem Güneş, Khaled Hosseini, 2008, Everest Yayınları, İstanbul, Çeviren: Püren Özgören

2- http://ufuruktenprenses.blogspot.com/

EN UZAK MESAFE: YALNIZLIK

2010-07-14T13:12:00.000-07:00

‘En uzak mesafe

ne Afrika'dır,
ne Çin,
ne Hindistan,
ne seyyareler,
ne de yıldızlar geceleri ışıldayan...
En uzak mesafe

iki kafa arasındaki mesafedir

birbirini anlamayan.....’

Herman Amato’ya ait olan ve Can Yücel’in Türkçeye çevirdiği bu dizeler bir öğüt gibidir aslında. Mesafelerin değil, bakış açılarının insanı yalnızlaştırdığını haykırmasının yanında, mesafelerin nasıl aşılacağının, birlikteliğin nasıl sağlanacağının ilhamını da sunar okura.

En büyük yalnızlık insanın kendine karşı yalnızlığıdır. Ruhunun, hayal edebilme ve sevebilme potansiyelinin farkına varamayan herkes, yalnızlıkların en büyüğüne gark olmuştur. Ölüme selam durup, hayatın farkında olmalı insan. Rüyasından henüz uyanan bir çocuğun, içine doğduğu an’ı anlamlandırma çabasına dikkat kesilmeli misal.. Ya da gerçekten uyanmaya ilk adımını atmış, soluğu kesilmiş bir bedenin ruhunu ötelere teslim etmesine, bir ‘öteli’nin doğuşuna şahitlik etmeli.. Onlar, gidenler birlikteler ve biz yalnızız, bir başımıza sınanmaktayız. Tanıyabileceğimiz, dostluğuna güvenebileceğimiz ve ihtiyaç duyduğumuz tek gerçek, kendi varlığımızdır esasında. Çünkü ötekiler düşündüklerimize ya da hissettiklerimize vâkıf değildirler, olmamışlardır, olamayacaklardır. Her bilinç kendi evreninde doğar, büyür ve ölür bu yüzden. Ötekilerden bağımsızdır yani ve sırf bu bağımsızlıktan korktuğu için insan, ötekileştirmeye çalışır gücünün ve hayalinin yettiği herkesi ya da rıza gösterir ötekileşmeye. Sürüyü güden de yalnızdır yani; güdülen sürünün paydasında buluşan her bir pay da.

Carl Gustav Jung bu bağlamda, yalnızlığa dair şunları söyler: ‘Yalnızlık, insanın çevresinde insan olmaması demek değildir. İnsan kendisinin önemsediği şeyleri başkalarına ulaştıramadığı ya da başkalarının olanaksız bulduğu bazı görüşlere sahip olduğu zaman kendisini yalnız hisseder.’

Yalnızlığa galip gelen tek çıkar yol sevgidir. Sevebilme yeteneği ne kadar güçlü ise insanın ve ötekine olan inancını -öteki olmasına rağmen büyük bir teslimiyet ile- bütün çıkarlardan soyutlayıp son raddeye vardırabiliyorsa; yalnızlığı yenebilmiştir. Kendinizi kendinizden çıkardığınızda sıfır kalmıyorsa geriye, sizi en az sizin onu sevdiğiniz kadar seven biri var demektir; yalnız değilsinizdir yani, soluduğunuz hava aynı bedende iki yüreğe yetecek kadar sahicidir. Nişanlısı Adèle’e yazdığı mektuplarda, bu yeteneğe Victor Hugo şu sözler ile değinir:

“Ruhumda büyük bir yetenek gizli, sevme yeteneği bu ve tamamen sana adanmış; çünkü senin için hissettiklerimin yanında, dostlarıma, aileme, takdire layık ve zavallı anneciğime hissettiğim sevgi hiç kalır. Onları dostların, ailenin, annenin sevilmesi gerekenden daha az sevdiğimden değil bu; ama, seni, yeryüzünde hiçbir kadının sevilmediği kadar sevmemden ve bu sevgiye senin kadar kimsenin layık olmamasından…”

Edebiyat ürünlerinde yalnızlık temasının apayrı bir yeri vardır. Çünkü, yazar ve şairleri besleyen ana damarlardan biridir bu duygu. Yazma ihtiyacını doğuran bir neden belki de ya da yazmayı mümkün kılan bir gereklilik. Edebiyat tarihinde, sırf daha rahat yazabilmek için evliliklerini sonlandıran onlarca yazarı listelemek mümkündür örneğin. Ve, adlarıyla/kimlikleriyle özdeşleşen, onlar hakkında aklımıza ilk gelen sözleri de yalnızlıkla ilgilidir çoğunlukla. Aldous Huxley şöyle der: ‘Vücut bulmuş her ruh yalnızlığa mahkumdur.’ Peki kaçınılmaz olan yalnızlık hayatlarımıza nasıl etki eder ve biz yalnızlığı nasıl ehlileştirebiliriz?

Arthur Schopenheaur bu soruya şöyle yanıt verir: ‘Zeki bir insan yalnızlıkta, düşünceleri ve hayal gücüyle mükemmel bir eğlenceye sahiptir.’ Orhan Pamuk, bu duygunun hayatındaki yerine şu sözlerle dikkat çeker: ‘Yalnız kalmak için yazıyorum; yalnız kalmaktan korktuğum için de tabii.’ Bir tanımlama getirmekten uzak duruyorum, çünkü yapılan tüm tanımlamalar, kişinin idraki ile sınırlı kalacaktır. Yalnızlığı hiçbirimiz aynı şekilde hissetmiyoruz yani ve paylaştığımız ortak noktalar dışında, hiçbirimiz aynı şekilde etkilenmiyoruz ondan.

İngilizcede, Türkçedeki ‘yalnızlık’ kelimesine karşılık gelen iki farklı kelime var: ‘loneliness’ ve ‘solitude’. İlk kelime genel olarak kullanılanı… Ancak ‘solitude’ biraz daha farklı bir tanıma sahip; sözlükler, ‘yalnız olma durumu, özellikle, bunu memnuniyet verici olarak bulduğunuz zaman’, olarak tanımlıyor. Edebiyata kaynak olan, olanak tanıyan yalnızlık, İngilizcedeki karşılığı ile ‘solitude’… Bu kavrama güzellemeler yapanlar da var, tehlikeli olarak görenler de! Birkaç örnek vermek gerekirse:

‘Yalnızlıktan (solitude) zevk alan kişi, ya bir canavardır ya da bir tanrı.’
- Sir Francis Bacon –

‘Dil, yalnız kalmanın acısını ifade etmek için ‘yalnızlık’ (loneliness) kelimesini ve yalnız kalmanın muhteşemliğini ifade etmek için de ‘solitude’ kelimesini yarattı.’

-Paul Tillich- (Alman asıllı Amerikalı Filozof, 1886-1965)

‘Yalnızlık iyidir, ama ancak bunu size söyleyecek birileri olduğu zaman.’

-Honore de Balzac- (Fransız roman yazarı 1799-1850)

‘Yalnızlık bağımsızlıktır.’

-Hermann Hesse- (Alman asıllı İsveç roman yazarı ve şair, 1946 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi, 1877-1962)

‘Taşrada yalnızlık içinde yaşadım ve sessiz bir hayatın monotonluğunun yaratıcı zekayı nasıl harekete geçirdiğini fark ettim.’

-Albert Einstein- (1921 Nobel Fizik ödülü sahibi, Alman fizikçi, 1879-1955)

Yalnızlığı bir üretmen için bir ihtiyaç olarak gördüler kimi insanlar. Ve onların yalnızlıkları sonrasında sahip olduk insanlığın ortak birikimine! Edebiyat tarihinin en özel eserleri, Vadideki Zambak, klasikler, Cymbeline, yan yana gelmiş her iki kelime ve nota, tüm fırça darbeleri, Mona Lisa, felsefe ve bilim yalnızlıkların doğurduğu eserler. Geliştirdiğimiz kolektif bilinçdışı, yalnızlıklarımızın eseri… Tüm bunların yanında; bir ihtiyaçtan öte, bir zorunluluk olarak karşımızda olduğunda yalnızlık ve bizi kendisine mahkum kıldığında, zaman aleyhimize işler.‘En korkunç fakirlik, yalnızlıktır.’ der Kalkütalı Rahibe Teresa . Artık siz ona değil, yalnızlık size sahiptir yani! Ve ne acı ki, farkındasınızdır bu acının. Tıpkı Meksikalı şair Octavio Paz’ın dediği gibi; ‘İnsan yalnız olduğunun farkında olan tek canlıdır.’

Sinan Akyüz’ün Alfa Yayınları’ndan çıkan ‘İki Kişilik Yalnızlık’ adlı eseri böyle bir acının hikayesini anlatır: 'Sözleri bitmiş bir çift… ‘İlk yıllar ne güzeldi!’ diye düşünen, mutsuz bir kadın… ‘Yalvarırım beni dinle!’ diyen bir adam… Karı kocanın arasına giren kara bir gölge… Birbirine yabancılaşan, karanlığın dehlizlerinde birbirini kaybeden iki insan… Ve yavaş yavaş çöken, iki kişilik yalnızlık…’ Paylaşılan bir yalnızlığın hikayesidir bu. Hayatlarını birleştiren iki insanın, hayatlarına doğan bu duygunun nedenleri ve niçinleri sorgulanır. Özdemir Asaf, ‘Yalnızlık paylaşılmaz, paylaşılsa yalnızlık olmaz.’ der, ama artık hiç şüphesiz, paylaştığımız bir yalnızlık var insanlık olarak. İnternet üzerinden sürdürülen dostluklar, ilişkiler, kayıtsız kalınan/görmezden gelinen cinayetler, soykırımlar, modern savaşlar, asimilasyonlar, boyun eğilen sömürgeleştirilmeler, günahlar ve dahası… Aşkın kimliklerinde böylesine hiçe sayan, anlamsızlaştıran devlet adamlarının, siyasilerin, orduların yüreklerimize çizdiği hudutlar, bizlere neyi sevebileceğimizi dikte ettiriyorlar. Bizi yalnızlaştırıyorlar yani. Ve biz tüm farkındalığımızı hiçe saymayı öğreniyoruz. İlahi bir emir gibi. Bu vesileyle sınanıyoruz gibi:

‘Tanrı insanı yarattı ve yeterince yalnız olmadığını düşündüğü için, yalnızlığını daha iyi hissettirmesi için ona bir arkadaş verdi.’

-Paul Valley- (Fransız şair deneme yazarı ve eleştirmen 1871-1945)

Hayatının 40 yılını bütün aidiyetlerinden, kimliklerinden ötede, parmaklıklar ardında geçiren biri de yalnızlığı yenebilir; her gün yüzlerce insana hitap eden bir devlet başkanı da yalnız kalabilir. Yaşadığımızı fark etmenin tek yolu, yalnız yaratıldığımızın, yalnız öleceğimizin farkında olmamızdır her an. Ve biz hayatlarımızı, ancak, severek anlamlandırabilir, yalnızlıktan kurtarabiliriz. Yalnızlığın bir kefesinde sevgi, ötekisinde farkındalık biriktirebiliriz ve böylece aşabiliriz belki de en uzak mesafeleri…

Ne dersiniz?

Cihat Albayrak

13/24 Haziran 2010

İstanbul

Küçük Bir Soru...

2010-07-11T14:55:00.000-07:00

Selam Dostlar.

Bugün bir komedyen bir alışveriş merkezindeydi. Bir yığın insan fotoğraf çektirme telaşındaydı. İnsanın sırf ünlü diye, kendisini hiç tanımayan biri ile fotoğraf çektirmesi, bir de olayı abartarak sarılıp samimiyet katmaya çalışması yok mu!! Bir bu fotoğraf çektirme durumu, bir de yazarların, hiç tanımadıkları okurlarına, genelde okurlarının istekleri üzerine 'Sevgili X'e sevgilerimle' şeklindeki imzaları bana oldukça anlamsız geliyor.

Sizin bu konu hakkındaki görüşünüz, duruşunuz nedir, nasıldır?

HAYAL BİLGİSİ FACEBOOK HAYRAN SAYFASI

2010-07-10T13:53:00.000-07:00

Facebook'taki hayran sayfamızı ziyaret etmek için:

http://www.facebook.com/hayalbilgisi

ŞİİR VE ÖYKÜ YARIŞMASI

2010-05-12T06:57:00.000-07:00

‘Hayal Bilgisi’ konulu Şiir ve Öykü Yarışması başlatmış bulunmaktayız.

Yarışma Kuralları şöyle:

1-Şiirlerde serbest ve hece vezni sınırlaması yoktur. Öykülerde sayfa sınırlaması yoktur.
2-Gönderilen eserler gönderen kişinin kendisine ait olmalıdır.
3-Yarışmanın konusu yukarıda da belirtildiği gibi ‘Hayal Bilgisi’ olarak belirlenmiştir.
4-Katılımcılar yarışmaya tek bir eserle katılabilir. Katılımcılar Şiir ya da Öykü dallarının yalnızca biri için eser gönderebilir.
5-Gönderilen eserlerin daha evvel hiçbir yerde yayınlanmamış olması gerekmektedir.
7-Katılımcılar, eserleri ile birlikte iletişim bilgilerini aşağıda belirtilen iletişim adresine göndermelidirler.
8-Son katılım tarihi: 28 Mayıs 2010
9-Yarışma sonuçları 1 Haziran 2010 tarihinde açıklanacaktır.
10-Eserlerin değerlendirilmesi ve derecelendirilmesi Hayal Bilgisi editörlerince yapılacaktır.
11-Şiir ve Öykü dallarında ilk üçe giren eser sahipleri kitap seti ile ödüllendirilecektir.
12-Gönderilen eserlerden yapılacak seçki ile bir dergi hazırlanacak ve 500 adet çoğaltılıp ücretsiz olarak dağıtılacaktır.

Yarışma Sürecinin takibini şu adresten yapabilirsiniz: http://facebook.com/hayalbilgisi
Eserlerin gönderileceği adres: hayalbilgisi@windowslive.com
İletişim / Ayrıntılı Bilgi İçin: edebiyatuniversitesi@hotmail.com

Hayal Bilgisi

HAYAL BİLGİSİ SAYI 6 | OCAK 2012

HAYAL BİLGİSİ 5

Racism is the Murderer of Humanity - Irkçılık İnsanlığın Katilidir

Yazarın Ev Hali

Sürgünden Soykırıma Ermeni İddiaları - Cihat Albayrak'ın Okuma Notları

GEL(de)İN GECESİ(2) - BANU BAKİKUŞAĞI

Hüküm - Ferit Ünlü

Üç Nokta - Esra Dülger

Cem Adrian & Murat Yılmazyıldırım - Kan Revan İçindeyim

Temrin Düşünce ve Edebiyat Dergisi Kasım 2010 Sayısı

AŞK - Cihat Albayrak

NAGEHAN - Cihat Albayrak

Temrin Düşünce ve Edebiyat Dergisi

Cihat Albayrak

'Uzak dur benden' dedi kadın,üzerime yalnızlığını bulaştırıyorsun!

İLHAM

S E S S İ Z L İ K

Kent

KIRILGAN

GİDİLEN NE VARSA

Cihat Albayrak Kimdir?

AŞK BENDEN YANA

HUZURSUZLUK

KABİH-ÜL VECH

BU YAZIYI OKUMA!

KHALED HOSSEINI – BİN MUHTEŞEM GÜNEŞ

EN UZAK MESAFE: YALNIZLIK

Küçük Bir Soru...

HAYAL BİLGİSİ FACEBOOK HAYRAN SAYFASI

ŞİİR VE ÖYKÜ YARIŞMASI

'Uzak dur benden' dedi kadın,
üzerime yalnızlığını bulaştırıyorsun!